Deri Kanseri Belirtileri: İyileşmeyen Yara, Parlak Tümsek ve Değişen Ben

Deri kanserleri, erken fark edildiğinde tedavisi en başarılı kanser türleri arasındadır. Sorun çoğu zaman tedavide değil, fark etmededir: küçük bir yara, parlak bir tümsek ya da yıllardır taşınan bir benin değişmesi kolayca “nasılsa geçer” diye ertelenir. Bu yazıda en sık görülen üç deri kanserinin, yani bazal hücreli karsinom (BCC), skuamöz hücreli karsinom (SCC) ve malign melanomun, hangi belirtilerle kendini gösterebildiğini ve hangi durumda muayene gerektiğini özetliyoruz.

1. İyileşmeyen parlak tümsek: Bazal hücreli karsinom (BCC)

BCC, tüm kanserler içinde en sık tanı konan türdür. Yavaş büyür ve nadiren yayılır; ancak tedavi edilmediğinde bulunduğu bölgede derin dokulara, kıkırdağa ve kemiğe doğru ilerleyebilir. Vakaların büyük çoğunluğu yüz, alın, burun ve boyun gibi güneş gören bölgelerde ortaya çıkar.

BCC her zaman aynı görünmez. Dikkat edilmesi gereken görünümler şunlardır:

İnci gibi parlak, sedefli, bazen üzerinde ince damarlar görülen küçük bir tümsek
Kabuk bağlayıp düşen, sonra yeniden açılan ve haftalardır kapanmayan bir yara
Sınırları belirsiz, pembe ya da kırmızı, hafif pullu bir yama

Başlıca risk etkeni, yıllar içinde biriken güneş maruziyeti ve çocuklukta geçirilen güneş yanıklarıdır. Erken evrede yakalanan BCC’de tam iyileşme mümkündür.

2. Kabuk bağlayıp kapanmayan yara: Skuamöz hücreli karsinom (SCC)

SCC, en sık görülen ikinci deri kanseridir ve BCC’ye göre yayılma (metastaz) riski daha yüksektir. Bölgesel metastaz oranı çoğu vakada düşük olsa da yüksek riskli tümörlerde belirgin biçimde artabilir. Bu yüzden erken tanı burada daha da önemlidir.

SCC sıklıkla yıllarca güneş görmüş deride, aktinik keratoz denen pullu, pürüzlü lekelerin zemininde gelişir. En sık yüz, kulak, alt dudak, saçlı deri ve el sırtında görülür. Belirtileri şunlardır:

Sert, pullu, dokunulduğunda kabarık hissedilen bir lezyon
Kolay kanayan ve iyileşmeyen bir yara
Kısa sürede büyüyen bir nodül

Haftalardır iyileşmeyen bir yara, özellikle güneş gören bir bölgedeyse, değerlendirilmesi gereken bir uyarıdır.

3. Değişen ben: Malign melanom

Melanom, deri kanserlerinin en sık görüleni değildir, ama en tehlikelisidir. Pigment hücrelerinden (melanositler) köken alır ve lenf bezlerine ya da iç organlara yayılabilir. İyi haber şu: erken yakalandığında 5 yıllık sağkalım oranı %90’ın üzerindedir.

Bir beni değerlendirirken kullanılan pratik yöntem ABCDE kuralıdır:

A – Asimetri: Benin iki yarısı birbirine benzemiyor
B – Kenar (border): Kenarlar düzensiz, tırtıklı ya da silik
C – Renk (color): Aynı ben içinde birden fazla renk ya da ton var
D – Çap (diameter): 6 milimetreden büyük
E – Değişim (evolution): Boyutu, rengi, şekli değişiyor; kaşınıyor ya da kanıyor

Bu beş maddenin içinde en önemlisi çoğu zaman sonuncusudur: değişim. Yeni çıkan ya da değişen bir ben görmezden gelinmemelidir. Çok sayıda beni olanlar, atipik ben tanısı almış olanlar, ağır güneş yanığı geçirmiş, açık tenli ya da ailesinde melanom öyküsü bulunan kişiler daha yüksek risk taşır. Melanom erkeklerde daha çok gövde ve sırtta, kadınlarda bacaklarda görülür; ayak tabanı ve tırnak altı gibi gözden kaçan bölgelerde de ortaya çıkabilir.

Hangi durumda muayene gerekir?

Aşağıdakilerden biri varsa bir hekime görünmek doğru olur:

3–4 haftadır iyileşmeyen, kabuk bağlayıp yeniden açılan bir yara
Parlak, sedefli ya da hızla büyüyen yeni bir tümsek
Şekli, rengi ya da boyutu değişen; kaşınan veya kanayan bir ben
Diğer benlerinizden belirgin biçimde farklı görünen bir ben

Kesin tanı yalnızca biyopsi ile konulur. Muayenede lezyon dermoskopi ile değerlendirilir, gerekirse biyopsi alınır ve patoloji sonucu tedavi planını belirler.

Tedavi ve onarım

Deri kanserlerinin temel tedavisi, tümörün güvenli bir sağlam doku sınırıyla birlikte cerrahi olarak çıkarılmasıdır. Küçük lezyonların önemli bir kısmı lokal anestezi ile, yani yalnızca ilgili bölge uyuşturularak çıkarılabilir. Yüz gibi görünür bölgelerde asıl mesele, tümörü eksiksiz çıkardıktan sonra oluşan dokuyu işlevi ve görünümü koruyarak onarmaktır. Bu aşamada doğal deri çizgilerine uygun kesiler, yerel flepler ya da deri greftleri kullanılır. Melanomda ise tümör kalınlığına göre daha geniş bir cerrahi sınır ve gerektiğinde sentinel lenf nodu biyopsisi planlanır.

Tedavi sonrasında düzenli cilt kontrolleri ve güneşten korunma, yeni lezyonların erken fark edilmesi için önemlidir.

Tedavi seçenekleri ve onarım yöntemleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için Deri Kanserleri sayfasına göz atabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerini tutmaz. Her lezyon farklıdır; kesin değerlendirme yüz yüze muayene ile yapılır. Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.