PLASTİK CERRAHİ

Deri Kanserleri

Bazal Hücreli Karsinom · Skuamöz Hücreli Karsinom · Malign Melanom

Deri kanserleri, dünya genelinde en sık görülen kanser grubudur. Erken tanı konulduğunda büyük çoğunluğu tam tedavi edilebilirken, geç kalındığında yayılım riski ciddi boyutlara ulaşabilir.

Plastik cerrahin deri kanserlerindeki rolü yalnızca tümörü çıkarmak değil; güvenli sınırlarla tam rezeksiyon sağlarken işlevselliği ve estetik görünümü de korumaktır. Rekonstrüksiyon — flep, greft veya primer onarım — cerrahi planlamanın ayrılmaz parçasıdır.

Bazal Hücreli Karsinom

Bazal hücreli karsinom (BHK), tüm deri kanserlerinin yaklaşık %75’ini oluşturur ve en sık görülen kanser türüdür.¹ Epidermis tabanındaki bazal hücrelerden köken alır; güneş hasarına maruz kalan bölgelerde — başta yüz, kulak ve boyun — ortaya çıkar.

Risk Faktörleri

Kümülatif UV radyasyon maruziyeti
Açık ten, mavi/yeşil göz, sarı/kızıl saç
İmmünsupresyon (organ nakli sonrası)
Ailesel Gorlin sendromu (PTCH1 mutasyonu)
Radyasyon öyküsü, arsenik maruziyeti

Alt Tipler

Nodüler BHK: En yaygın tip; inci rengi, telenjiektatik damarlar
Yüzeysel BHK: Gövde yerleşimli, pembe-kırmızı plak
Morfeaform BHK: Skar benzeri, sınırları belirsiz — en agresif alt tip
Mikronodüler BHK: Yüksek rekürrens riski

Cerrahi Güvenlik Sınırları

Düşük risk lezyonlar: 4 mm güvenlik sınırı
Yüksek risk lezyonlar: 5–6 mm güvenlik sınırı
Mohs mikrocerrahi: Yüz bölgesi, kritik lokalizasyon ve yüksek risk vakalar için
İleri evre: Vismodegib / Sonidegib (Hedgehog yolağı inhibitörü)²

Skuamöz Hücreli Karsinom

Skuamöz hücreli karsinom (SHK), deri kanserlerinin ikinci en sık görülen tipidir. Keratinosit kökenli bu tümör; aktinik keratoz veya Bowen hastalığı (karsinoma in situ) üzerinden gelişebildiği gibi normal deriden de ortaya çıkabilir.³ BHK’ya kıyasla metastaz riski daha yüksektir.

Evreleme — BWH Sistemi

Brigham and Women’s Hospital (BWH) evreleme sistemi, kutanöz SHK için 4 yüksek risk faktörü tanımlar:⁴

Tümör çapı ≥ 2 cm
Kötü diferansiyasyon veya akantolitik/desmoplastik/morfoloji
Perinöral invazyon ≥ 0.1 mm veya adlandırılmış sinir tutulumu
Derin invazyon (dermis ötesi, ≥ 6 mm)

T1: 0 risk faktörü — T2a: 1 risk faktörü — T2b: 2–3 risk faktörü — T3: 4 risk faktörü veya kemik invazyonu

Cerrahi Güvenlik Sınırları

Düşük risk (T1): 4–6 mm sınır
Yüksek risk (T2–T3): 6–10 mm sınır
Mohs mikrocerrahi: T2b–T3 vakalar, yüz/kulak lokalizasyonu
Metastaz riski: T1 için %2–4, T2b için %20–30⁵

Prekürsör Lezyon: Aktinik Keratoz

Güneş hasarlı, kaba yüzeyli, pembemsi skuamlı lezyonlar SHK’ya dönüşüm riski taşır. Kriyoterapi, 5-florourasil veya imikimod ile tedavi edilebilir; şüpheli lezyonlar biyopsiye alınmalıdır.

Malign Melanom

Malign melanom, melanositlerden köken alan ve deri kanserlerine bağlı ölümlerin büyük çoğunluğundan sorumlu en agresif tiptir. Metastatik potansiyeli yüksek olan bu kanserde erken tanı ve kesin cerrahi rezeksiyon, yaşam süresi üzerinde belirleyici rol oynar.⁶

AJCC 8. Baskı Evreleme

Breslow kalınlığı temel evreleme kriteridir:⁷

T1a

≤ 0.8 mm, ülserasyon yok

T1b

0.8–1.0 mm veya ülserasyon

T2–T3

1.01–4.0 mm (a: ülserasyon yok / b: ülserasyonlu)

T4b

> 4.0 mm, ülserasyonlu

Cerrahi Sınırlar ve Sentinel Lenf Nodu

In situ melanom: 5 mm sınır
T1 (≤ 1.0 mm): 1 cm sınır
T2–T3 (1.01–4 mm): 1–2 cm sınır
T4 (> 4 mm): 2 cm sınır
SLNB endikasyonu: Breslow ≥ 1.0 mm veya ≥ 0.8 mm + yüksek risk (T1b)⁸
BRAF V600 testi: Evre IIB ve üzeri tüm vakalarda⁹

Onkolojik Rezeksiyon Sonrası Rekonstrüksiyon

Primer Onarım

Küçük ve orta boyutlu defektlerde, yeterli doku gevşekliği varsa primer kapatma tercih edilir.

Lokal Flepler

Rotasyon, transpozisyon ve advancement flepler; özellikle yüz bölgesindeki defektlerde renk ve doku uyumunu korur.

Deri Greftleri

Geniş defektlerde tam kalınlıklı (FTSG) veya yarım kalınlıklı (STSG) greft; özellikle düz yüzeyler ve fonksiyonel bölgeler için uygun.

Serbest Flep

Büyük hacimli ve kompozit defektlerde mikrovasküler anastomozla uzak dokuların aktarılması gerekebilir.

OPERASYON BİLGİLERİ

30–120 dk

Operasyon Süresi

Lokal / GA

Anestezi Tipi

Gündüz / 1 Gece

Yatış Süresi

7–14 Gün

İş Dönüş Süresi

1–3 Hafta

Taburculuk Sonrası

Sık Sorulan Sorular

Ben Hangi Tür Deri Kanserine Sahibim?

Kesin tanı yalnızca biyopsi ile konulabilir. Dermoskopi ile şüpheli lezyon değerlendirildikten sonra punch, shave veya eksizyonel biyopsi uygulanır. Histopatoloji raporu; kanser tipini, Breslow kalınlığını (melanom için) ve diferansiasyon derecesini ortaya koyar.

Deri Kanseri Ameliyatında İz Kalır mı?

Her cerrahi işlemde bir iz oluşur; ancak plastik cerrahinin temel amacı izi mümkün olduğunca görünmez kılmaktır. Doğal kırışıklık çizgileri (RSTL) yönünde planlanan insizyonlar, deri gerginliğini minimize eden kapatma teknikleri ve gerektiğinde flep-greft kullanımı sonuç kalitesini belirleyen unsurlardır.

Bazal Hücreli Karsinom Tedavi Edilmezse Ne Olur?

BHK nadiren metastaz yapar ancak lokal olarak agresif büyür. Tedavi edilmediğinde kıkırdak, kemik ve sinir yapılarını invaze edebilir; bu durum hem işlevi hem de görünümü kalıcı biçimde bozar. Özellikle morfeaform ve mikronodüler alt tipler erken tedavi gerektiren agresif seyir gösterir.

Melanom Teşhisinde Lenf Nodu Biyopsisi Gerekiyor mu?

Breslow kalınlığı ≥ 1.0 mm olan melanomda sentinel lenf nodu biyopsisi (SLNB) standart uygulamadır. Kalınlık 0.8–0.99 mm arasında olsa bile ülserasyon, mitoz sayısı yüksekliği veya lenfovasküler invazyon varlığında SLNB önerilir. SLNB, mikrometastazı saptayarak adjuvan tedavi kararını şekillendirir.

Mohs Cerrahisi Nedir, Her Vakada Uygulanır mı?

Mohs mikrografi cerrahisi, tümörün aşamalar halinde çıkarılması ve her aşamada donmuş kesit ile sınırların intraoperatif olarak kontrol edilmesini içerir. Yüz bölgesi (göz çevresi, burun, kulak, dudak), rekürrens vakalar, morfeaform ve büyük BHK ile yüksek riskli SHK’da tercih edilir. Her deri kanseri vakasında gerekmez; lezyon boyutu, lokalizasyon ve histolojik tip endikasyonu belirler.

Deri Kanserinden Korunmak İçin Ne Yapmalıyım?

En etkin önleme UV maruziyetini azaltmaktır: geniş spektrumlu SPF50+ güneş kremi kullanımı, 10:00–16:00 arasında gölgede kalma, UV koruyucu giysi ve gözlük. Yıllık dermatolojik kontroller; açık tenli, ailede deri kanseri öyküsü olan veya çok sayıda ben taşıyan bireylerde zorunludur. “ABCDE” kuralı (Asimetri, Kenar düzensizliği, Renk değişimi, Çap > 6mm, Evrim/değişim) ile kişisel deri takibi yapılabilir.

Kaynaklar

Kim JYS, Kozlow JH, Mittal B, et al. Guidelines of care for the management of basal cell carcinoma. J Am Acad Dermatol. 2018;78(3):540–559. PMID: 29331052
Basset-Seguin N, Hauschild A, Kunstfeld R, et al. Vismodegib in patients with advanced basal cell carcinoma: primary analysis of STEVIE, an international, open-label trial. Eur J Cancer. 2017;86:334–348. PMID: 28988004
Que SKT, Zwald FO, Schmults CD. Cutaneous squamous cell carcinoma: incidence, risk factors, diagnosis, and staging. J Am Acad Dermatol. 2018;78(2):237–247. PMID: 29447579
Karia PS, Jambusaria-Pahlajani A, Harrington DP, et al. Evaluation of American Joint Committee on Cancer, International Union Against Cancer, and Brigham and Women’s Hospital tumor staging for cutaneous squamous cell carcinoma. J Clin Oncol. 2014;32(4):327–334. PMID: 24366934
Stratigos AJ, Garbe C, Dessinioti C, et al. European interdisciplinary guideline on invasive squamous cell carcinoma of the skin. Eur J Cancer. 2020;128:60–82. PMID: 32113764
Siegel RL, Miller KD, Jemal A. Cancer statistics 2020. CA Cancer J Clin. 2020;70(1):7–30. PMID: 31912902
Gershenwald JE, Scolyer RA, Hess KR, et al. Melanoma staging: evidence-based changes in the American Joint Committee on Cancer eighth edition cancer staging manual. CA Cancer J Clin. 2017;67(6):472–492. PMID: 29028110
Morton DL, Thompson JF, Cochran AJ, et al. Final trial report of sentinel-node biopsy versus nodal observation in melanoma. N Engl J Med. 2014;370(7):599–609. PMID: 24521106
Long GV, Hauschild A, Santinami M, et al. Adjuvant Dabrafenib plus Trametinib in stage III BRAF-mutated melanoma. N Engl J Med. 2017;377(19):1813–1823. PMID: 28891408
Akşam E, Öztürk FA, Yıldıztaş D. Nipple-Areola Kompleksi Bazal Hücreli Karsinom: Nadir Bir Olgu. 45. Ulusal Plastik, Rekonstrüktif ve Estetik Cerrahi Kurultayı. 28 Ekim – 1 Kasım 2023, Antalya. [E.74]

Lezyonunuzu Değerlendirmek İster misiniz?

Şüpheli bir deri lezyonu, değişen bir ben veya geçirilmiş deri kanseri öyküsüyle ilgili sorularınız için muayene randevusu alabilirsiniz.

Randevu Al